شاعران با کاربست تکنیک­های گوناگون در مفاهیم ثابت و واحد، نوآوری ایجاد می­کنند و کلام خود را از زبان روزمره و عادی فاصله می­دهند. این مهم باعث اقناع حس زیبایی­شناسی مخاطب و سهولت در فرآیند انتقال مفاهیم واحد به مخاطبان می­شود و در نقد فرمالیستی موردتوجه قرار گرفته است. هنجارگریزی به ویژه نوع معنایی آن، ازجمله روش­های اصلی اهل ادب برای دورکردن کلام از ابتذال و عادت­های زبانی معمول است. حسین صفا از شاعران برجسته در دوران معاصر، در مجموعۀ منجنیق با هنجارگریزی­های هدفمند و آگاهانه در سطح معنا، مانع ابتذال کلامی شده و شعری درخور خلق کرده است. به این اعتبار، در پژوهش حاضر با استناد به منابع کتابخانه­ای و روش توصیفی- تحلیلی، اصلی­ترین شگردهای تمایزگذار شاعر برای گریز از قواعد و مناسبات متعارف زبان روزمره در مجموعۀ منجنیق، با رویکرد به صور خیال «تشبیه، تشخیص و کنایه» بررسی و کاویده شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که شاعر به کمک تشبیه، با ایجاد بی­ثباتی آگاهانه در معنای دال­ها بر پویایی نشانه­های زبانی در اشعار خویش افزوده و خط مشی ادبی مستقل خود را ترسیم کرده است. همچنین، به واسطۀ کاربست تشخیص، مدلول­های ارجاعی و صریح واژه­ها بی­اعتبار شده و مدلول­های ادبی جدیدی جایگزین گردیده است. افزون بر این، حسین صفا در مواردی با ایجاد تغییر در کنایه­های زودیاب، باعث تقویت نقش مخاطب در خوانش متن و جایگاه او در فرآیند کشف روابط هنجارگریز شده است. در نقاشی معاصر نیز گرایش به فرمالیسم نوعی گریز از هنجارهای موجود در نقاشی سنتی ایرانی در توجه به مضمون و معنا محسوب می شود.اهداف پژوهش:بررسی شاخصه های هنجارگریزی معنایی در مجموعه غزل های منجنیق.بررسی فرمالیته در نقاشی معاصر و تفاوت آن با هنجارگریزی معنایی در شعر.سؤالات پژوهش:شاخصه­های هنجارگریزی معنایی در مجموعه منجنیق چیست؟فرمالیته در نقاشی معاصر با هنجارگریزی معنایی در شعر چه تفاوتی دارد؟

منابع لغوی و تفسیری، واژه ی «العالَمین» را دارای دو معنا دانسته اند: «جهانیان»، یعنی آفریدگان یا ساکنانِ جهان؛ و «جهان ها»، یعنی جایی که آفریدگان در آن اقامت دارند. در مورد این واژه سؤالاتی وجود دارد که پاسخ های درخوری نیافته است. مثلاً اینکه چرا ماده ای از ریشه ی «عِلم»، برای معنای «جهانیان» یا «جهان ها» به کار رفته است. لغویان مسلمان واژه ی «العالَمین» را عربی، و قرآن پژوهان غربی آن را عبری یا سریانی دانسته اند، اما هیچ کدام تفسیر روشنی برای معنای آن ارائه نکرده اند. روش این مطالعه، تحلیل واژه براساس مؤلفه های معنایی است؛ نخست، «العالَمین» براساس مؤلفه های آن در فرهنگ های عربی و غیرعربی به مثابه ی معنا شناسی تاریخی (درزمانی) تحلیل شده و سپس این کار به عنوان معنا شناسی همزمانی در بافت قرآنی پیش رفته است. در پایان میان این دو روش مقایسه شده تا روشن شود آیا نتیجه ی تحلیل درزمانی درباره ی «العالَمین» با تحلیل همزمانی همخوانی دارد. براساس نتیجه ی تحقیق، واژه ی «العالَمین» در اصل با زبان های سبایی و فینیقی، و نیز ע ל ם در آرامی و ܥ ܠ ܡ در سریانی ارتباط دارد و در زبان عربی به واژه ی «غُلام» نزدیک است. در تألیفات ربّانیان، کاربرد آن برای عصر و دوره و جهان رایج شده و مؤلفه های زمانی-مکانی آن تشدید شده است. بهترین معنا برای واژه در بسیاری از آیات قرآن «انسان ها»، گاهی «جوان ها» (پسران)، و در برخی آیات «آفریدگان» یا «جهان هستی» است. همچنین، برخلاف اقوال لغویان و مفسران، تطوّر تاریخی واژه از مؤلفه ی فاعلی به سوی مؤلفه های زمانی-مکانی بوده است.

عشق به وطن، از مهم ترین مؤلّفة شعری صلاح عبدالصبور و عبدالوهاب البیاتی است، آن ها به خوبی شور و اشتیاق خود را نسبت به وطن بیان کرده اند. از شاعران وطن گرای ادب فارسی می توان به نیما یوشیج اشاره کرد که با تمام عشق و علاقه، وطن خود را به تصویر می کشد. پژوهش حاضر، مبتنی بر روش تحلیلی-تطبیقی است. نتیجة پژوهش این است که وطن، موضوع اصلی شعر صلاح عبدالصّبور، البیاتی و نیما یوشیج است. زادگاه برای آنان که چندین سال به اجبار شرایط سیاسی از آن دور مانده اند، به سان مدینة فاضله است. آن ها همگان را به وطن دوستی و دفاع از وطن فرامی خوانند؛ لذا این پژوهش می کوشد تا نحوة بازیابی و به کارگیری مؤلّفة وطن را به روش تطبیقی در آثار و اندیشه های صلاح عبدالصّبور، عبدالوهّاب البیاتی و نیما مورد بررسی قرار دهد.

معناشناسی روشی ساختارگرا برای مطالعۀ معنای دقیق واژه ها در نظام زبان است، در این دانش حوزه های معنایی واژگان با بررسی همنشین و جانشین های واژه ها تعیین می شوند. این دانش در بررسی واژه های قرآنی و کشف لایه های پنهان معنایی آنها نقش برجسته ای دارد، مقالۀ حاضر قصد دارد با رویکرد معناشناسی بر اساس محورهای همنشینی و جانشینی به روش توصیفی –تحلیلیبهبررسیواژۀ«زقُّوم»درقرآنکریمبپردازد تا بدین وسیله مؤلفه های معنایی آن را استخراخ کند. واژۀ «زَقُّوم» 3 مرتبه در قرآن کریم آمده است. دارای بار معنایی منفی و تصویرساز عذابی سخت و سرانجامی شوم است؛ بنابراین استعمال قرآنی آن به حوزۀ عذاب و جهنمیان اختصاص دارد. در روند تحقیق مشخص شده که واژه های «شَجَر»، «فتنة»، «نُزُل»، «جَحیم»، «طَعام»، «طَلع»، «آکُل» و «حَمِیم»، رابطۀ همنشینیِ مکملی و اشتدادی با واژۀ قرآنی «زَقُّوم» دارند. واژۀ «شَجَر» پربسامدترین واژۀ همنشین «زَقُّوم» است کهدر تعیین واژگان جانشینش نقش بسزایی را ایفا می کند، رابطۀ «زَقُّوم» در محور جانشینی شامل واژه های «خَبِیث و مَلعُون» است. و مفاهیم «خوراک و غذا، آزمایش، وسیلۀ پذیرایی، اختصاص به جهنمیان، آتش، عذاب، طرد شده از رحمت، فساد و ناپاکی» مؤلفه هایی معنایی «زَقُّوم» براساس رویکردی معناشناسانه می باشند. هستۀ معنایی «زَقُّوم» (عذاب جهنمیان) است که بقیۀ مؤلفه های معنایی حول آن می چرخند.

در مکتوبات اهل لغت در مواردی از چند واژه یک معنا اراده شده که به آن ترادف گویند. بررسی معانی واژگان مترادف قرآن کریم، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است؛ لذا بحث ترادف از پربسامدترین ارتباطات معنایی قرآن کریم است و اهمیت ویژه ای در دانش معناشناسی دارد. مطالعه ی ترادف می تواند پرده از برخی زوایای حکمتِ گزینش واژگان مترادف برگیرد. این مهم در مدل تحلیل مؤلفه ای اهمیت ویژ ه ای دارد؛ و گستره مفهومی یک واژه را منوط به اجزایی محدودتر به نام مؤلفه های معنایی می کند. که با تجزیه و تحلیل آن همانندی و تغایر بین واژه های مرتبط محرز و آشکار می‎شود. و نقش بی بدیلی درتبیین هم‎ معنایی دارد. این مقاله با کاربست این فرضیه کاربردی معناشناختی، به بررسی ویژگیهای چهار جفت از اسماء حسنای خداوند پرداخته است؛ و اشتراکات و افتراقات هر یک از چهار جفت منتخب را باز می نماید. و شرایط خاص و تمایز محیط زبانی آنها را تبیین و تشریح می کند. بررسی ها حاکی است: از بین اسماء مترادف، یکی می تواند در بافت و محیط زبانی مشخص معنای متناسب با آن بافت را افاده کند. و مشعر به مؤلفه هایی خاص باشد. لذا از یک طرف امکان جابجایی آن اسم با دیگر اسمهای مترادفاتش نیست. و از طرف دیگر همه مؤلفه های یک اسم در یک آیه مراد خداوند است. زیرا ناسازگار با بلاغت قرآن است؛ و باعث انحراف معنایی از مراد متکلم می شود.

هدف: این مقاله در پی آن است تا با تحلیل متون و گزاره های قرآنی و روایی، مفهوم سلامت معنوی خانواده را در سبک زندگی اسلامی به همراه شاخص ها و معرف های آن معرفی نماید. این پژوهش به بررسی اساسی ترین مؤلفه سلامت معنوی خانواده در آموزه های قرآنی روایی به منظور کشف و استخراج شاخص­ها و معرف های آن در نهاد خانواده می پردازد. مواد و روش ها: برای گردآوری اطلاعات موردنیاز از مواد و داده های کتابخانه و از منابع و کتاب های معتبر و دست اول دینی با تأکید بر آیات و روایات بهره گیری شده است. یافته ها: «باور توحیدی» به عنوان اصلی ترین مؤلفه شناختی سلامت معنوی در خانواده است که به عنوان یک باور کلان، در همه ابعاد زندگی اثر گذاشته و به سایر اهداف خرد در زندگی نیز جهت داده و زمینه تعارض های خانوادگی را از بین می برد. شاخص­های آن از دیدگاه قرآن، انسجام درونی خانواده، امید و خوش گمانی به خدای هستی، نیایش و آخرت گرایی است و برای این شاخص ها، نشانگرهایی همچون سرعت عمل در خوبی ها، دعوت خانواده به امر ولایت، یادآوری مسأله مرگ به اعضای خانواده، اقامه نماز در خانه، تلاوت قرآن در خانه، هنجاری سازی آخرت گرایی در خانواده، افزایش آستانه تحمل و صبر در برابر رفتارهای اعضای خانواده، رعایت اعتدال در مصرف و حذف زینت های کاذب از زندگی در جهت تثبیت آخرت گرایی در خانواده وجود دارد. نتیجه گیری: بر این اساس مهم ترین مؤلفه سلامت معنوی، خداباوری و نگرش توحیدی انسان است که این نوع بینش در همه حوزه های ارتباطی انسان خصوصاً خانواده و بر همه ابعاد انسان (بینشی، گرایشی و رفتاری) اثرگذار است.

Every single word and sentence of eloquent words have been selected and arranged in a purposeful and logical way. The Quranic researchers have sought to discover the way of relation and the philosophy of the arrangement (order and formation) of the Qur'anic verses since the Quran is the most eloquent word. The process (SEMANTIC relations) is also defined in this way in order to provide a simple understanding of how the verses of the Qur'anic chapters are related. The content of each sura is divided into several SEMANTIC domains and the relationship between these relations is examined based on this new process. In this paper, the process (SEMANTIC relations) is adapted to the two suras (Arabic: سورة, chapters) of Ash-Shams (Arabic: الشمس) and al-Layl (Arabic: اللیل) in a descriptive analytical method to find an answer to the question of how the application of the process of SEMANTIC relations leads to the discovery of the textual coherence of Suras Ash-Shams and al-Layl. Finally, it is concluded that there is a central SEMANTIC relation in each of these two surahs that the rest of the relations are arranged in different methods of expressing in order to prove or believability and better understanding of that central meaning.